Ховд аймаг http://khovd.nutag.mn/ ru Ховд аймаг DataLife Engine Шүлхий өвчний тархалт нэмэгдэж байгаа тул Ховд аймаг баяр наадмын хугацаагаа хойшлуулжээ http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3254 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3254
Малын гоц халдварт шүлхий өвчний тархалт нэмэгдэж байгаа тул Ховд аймгийн баяр наадмын хугацааг хойшлуулсан талаар Ховд Аймгийн Засаг Даргын Тамгын Газраас мэдээллээ. 
Тодруулбал тус аймгийн Алтай, Булган, Үенч сумдын нутаг дэвсгэрт мал, амьтны гоц халдварт SAT-1 шүлхий өвчин бүртгэгдэж, тархалтын хүрээ нэмэгдэж байгаа тул аймаг, сумдын баяр наадам, ойн арга хэмжээ болон бусад тэмдэглэлт баярыг 2026 оны 8-р сарын 1-ний өдөр хүртэл хойшлуулж байгаа юм байна. 
Ховд, Увс, Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Сэлэнгэ зэрэг аймгуудад шүлхий өвчин бүртгэгдээд байгаа билээ. 
Увс аймагт мөн адил шүлхий өвчний халдвараас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор олон нийтийг хамарсан арга хэмжээг 2026 оны 08 дугаар сарын 01-ний өдрийг хүртэл хязгаарлаад байгаа юм. 
зураг


]]> zulaa Fri, 26 Jun 2026 10:34:15 +0800 З.Мэндсайхан сайд нутгийнхнаа тойглож явна http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3253 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3253
Н.Учралын Засгийн газрын Сангийн сайдаар сонгогдсон З.Мэндсайхан сайд Ховдын угшилтай. Тэрбээр 2024 оны УИХ-ын сонгуульд Ховд, Увс, Говь-Алтай зэрэг баруун бүсээс сонгогдсон нэгэн. Улсын их ажлын хажуугаар З.Мэндсайхан сайд Ховд аймгийн нутгийн зөвлөлийн даргаар ажилладаг бөгөөд Сангийн сайдаар томилогдсоныхоо дараа нутгийн алдартай бөхчүүд, УИХ-ын гишүүд зэрэг нутгийнхаа нэр хүндтэй хүмүүсийг тойглож, дайлж явна.
Шинээр томилогдсон Сангийн сайдад төсвийн орлого тасарсан, орлого буурсан, төсөв нь алдагдалтай цаг үед улсынхаа төсөвт санаа зовниж суух их ажлын хажуугаар нутгийнхнаа ч марталгүй тойглож явааг нь албан тушаалтай болоод нутгийнхнаа гэж явна хэмээн улс төрийн хүрээнд жиг, жуг гэлцэнэ.
Ховд аймгийн нутгийн зөвлөлийн цайллагын үеэр үндэсний бөхийн улсын аварга О.Хангайг Ховд аймгийнхаа нутгийн зөвлөлийн дэд дарга болгосон талаар ч сошиал орчинд шуугиж эхэлж. О.Хангайгийн хувьд Ховд аймгийн Буянт сумын харьяат бөгөөд 2022 оны Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн баяр наадмаар 1024 бөхийн барилдаанд өвдөг шороодолгүй 10 даван түрүүлж, улсын аварга цол хүртсэн байдаг. Ийнхүү шинэхэн Сангийн сайдын нутгийнхаа нэр хүндтэй, олон хүндлэгдсэн хүмүүсээр хүрээгээ тэлж, нутгийн зөвлөлдөө багтаасан нь 2028 оны сонгуулиа бодож яваагийн илрэл гэж намын нөхөд нь ил, цагаан ярьж эхэлжээ. Сонирхуулахад, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нь Монгол Улсын манлай уяач гэдгийг олон нийт тэр бүр мэддэггүй билээ.

https://news.mn/r/2873752/
]]> zulaa Wed, 24 Jun 2026 17:47:19 +0800 Аварга О.Хангай Ховд аймгийн Нутгийн зөвлөлийн дэд дарга болжээ http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3252 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3252
Ховд аймгийн Нутгийн зөвлөлийн уулзалт өнгөрсөн бямба гарагт болжээ. Уг уулзалтаар нутгийн зөвлөлийн шинэ удирдлагыг сонгосон бөгөөд дэд даргаар Улсын аварга Оргихын Хангайг сонгожээ.

Үндэсний бөхийн улсын аварга О.Хангай Ховд аймгийн Буянт сумын харьяат бөгөөд 2022 оны Арлын хувьсгалын 100, 101 жилийн ойн баяр наадмаар 1024 бөх барилдахад 10 даван түрүүлж, Улсын аварга цол хүртсэн юм. 
]]> zulaa Wed, 24 Jun 2026 13:04:28 +0800 Бэлчээрийн ургамлын ургалт нийт нутгийн 50 орчим хувьд сайн, 40 орчим хувьд дунд байна http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3251 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3251
Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгийн Хөдөө аж ахуйн цаг уурын судалгааны хэлтсээс гаргасан хөдөө аж ахуйн 10 хоногийн цаг уурын тоймыг хүргэж байна. Тоймд дурдсанаар, бэлчээрийн ургамлын ургалт 6 дугаар сарын 20-ны байдлаар нийт нутгийн 50 орчим хувьд сайн, 40 орчим хувьд дунд, 10 гаруй хувьд муу байна.
Үүнд: Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Баян-Өлгийн зарим, Ховд, Завхан, Говь-Алтай, Төв, Өмнөговийн цөөн сумдын нутгаар муу, Дорнод, Орхон, Дархан-Уул, Говьсүмбэрийн нийт, Увс, Завхан, Хөвсгөл, Сэлэнгэ, Төв, Нийслэл, Хэнтий, Сүхбаатар, Дорноговийн ихэнх, Булган, Говь-Алтай, Баян-Өлгийн зарим, Ховд, Архангай, Өвөрхангай, Дундговь, Өмнөговийн цөөн сумдын нутгаар сайн, бусад нутгаар дунд зэрэг байна.
МАА-н үйлдвэрлэлд цагаан идээ боловсруулах, хонины ноос хяргах, мал хөнгөлөх, бод мал төллүүлэх ажил явагдаж байна. Харин газар тариалангийн үйлдвэрлэлд Хөвсгөл, Архангай, Өвөрхангай, Төв, Сэлэнгэ, Дархан-Уул, Дорнод, Увс аймгуудаар усалгаа хийх, зэрлэг зулгаах, хор цацах ажлууд хийгдэж байна.
 
 
]]> zulaa Wed, 24 Jun 2026 10:13:38 +0800 Махны үнэ буурах ч лөөлөө боллоо http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3250 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3250
Хаврын цагт нийслэлчүүд ийм үнэтэй мах идэж байсан нь тун ховор билээ. Угтаа бол Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат махны үнэ зургадугаар сарын 15-аас буурна гэж ам өгчихсөн. Гэвч өнөөдөр махны үнэ буурсангүй харин ч эсэргээрээ 40 мянга давчихав.
Статистикийн мэдээллээс харахад махны үнэ тийм өндөр биш байгаа ч бодит байдал дээр зах, худалдааны төвүүдэд 35 мянгаас дээшилж, одоо бүр орон нутагт нь ч нэмэгджээ.
Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд махны үнэ лав буурсангүй. Учир нь баруун аймгуудад шүлхий өвчин гарч, бүр Сэлэнгэ аймаг руу хүртэл шилжсэн учраас махны үнэ буураагүй, цаашид ч буурах эсэх нь тодорхойгүй гэдгийг мах худалдаачид хэлж байлаа.
Дан ганц мах гэлтгүй өргөн хэрэглээний барааны үнэ өдрөөс өдөрт өсч байгааг манай дарга нар анзаарч байгаа ч юм алга.
Үндэсний статистикийн хорооны мэдээлснээр 2026 оны зургадугаар сарын 8-ны өдрийн байдлаар хонины ястай мах нэг килограмм нь дунджаар 27763 төгрөг, үхрийн ястай мах нэг килограмм нь дунджаар 33883 төгрөгийн үнэтэй тус тус худалдаалагдаж байна. Энэ нь өнгөрсөн долоо хоногтойгоо харьцуулахад 0.4 хувийн өсөлттэй гарсан гэж мэдээлж. Харин энэ долоо хоногт энэ тоо бүүр ч нэмэгдэж, баруун аймгуудад гарсан шүлхий өвчнөөс шалтгаалж, хөдөөнөөс ирэх махны тоо буурч, ийнхүү өсөхөд хүрсэн гэдгийг худалдаачид хэлж байна.
Баян-Өлгий, Ховд аймгийн хэмжээнд гарсан "САТ-1" хэвшлийн шүлхий өвчний тохиолдлууд бүртгэгдээд багагүй хугацаа өнгөрсөн ч өнөөдрийг хүртэл вакцины асуудал толгойны өвчин хэвээр байна. Ийн шүлхий гарснаас баруун аймгуудад шүлхийтэй малыг усгалд оруулж, зарим аймагт олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулахыг ч хориглоод эхэлсэн. Анх Баян-Өлгий, Ховд аймагт бүртгэгдсэн бол өнөөдөр Өвөрхангай, Төв, Сэлэнгэ гээд илүү өргөн хүрээг хамрахаар байгаа учраас вакцины асуудлыг яаравчлахгүй бол махны үнэ буурах нь ч ёстой лөөлөө болохоор байна.
ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат "Монгол Улсын хэмжээнд урьд нь О хэвшлийн шүлхий бүртгэгдэж байсан бол А хэвшлийн шүлхий 2000 оноос хойш гурван удаа гарч байсан. Гэтэл энэ оны тавдугаар сарын 22-ны өдрөөс Монгол Улсад гарч байгаагүй ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий өвчин Баян-Өлгий аймгийн хил дагуу сумдуудад гарсан. Тодруулбал, Мал эмнэлгийн ерөнхий газраас өнгөрсөн сарын 25-нд төв лабораторийн хариу гарч ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий гэдэг нь батлагдлаа. Мөн тавдугаар сарын 27-ны өдөр Ховд аймагт ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий гарсан. Энэхүү шүлхий өвчний хэвшлүүд нь хилийн дагуу гарч байна.
Нөгөөтэйгүүр, БНХАУ-ын баруун хойд хэсэг, ОХУ-ын баруун урдуур гарч байна. ‘САТ-1’ хэвшилтэй тэмцэхэд хөл хорио, утгал болон вакцинжуулалт хийх шаардлага үүсээд байгаа. Энэхшүү хэвшлийн шүлхий өвчний вакцин дэлхий нийтэд тулгамдсан асуудал болсон. Тийм учраас Улсын онцгой комисс болон Засгийн газрын хуралдаанаар шийдвэр гаргуулж вакцин худалдан авах ажлыг зохион байгуулж байна. Хоёр улсад ‘САТ-1’ хэвшлийн шүлхий өвчний вакцин үйлдвэрлэгдэж байгаа. Тиймээс урт дарааллын улмаас хоёр сар гаруй хүлээх эрсдэлтэй нөхцөлд байна. Нөхцөл байдлыг цааш хүндрүүлэхгүйн тулд ОХУ-аас вакцин худалдан авах процессыг хурдлуулахын төлөө ажиллаж байна" гэсэн тайлбарыг өгчээ.
Тэгэхээр вакцин бэлэн байхгүй, шүлхий зэрэгт улсаараа бэлэн биш байсан учраас вакцинаа ч бэлдээгүй, ингээд сумаас аймаг, аймгаас аймаг руу дамжсаар монголчууд хямдхан мах идэх асуудал алсарч байна.
Угтаа бол махны үнийг бууруулахын тулд нөөцийн мах худалдаанд гаргах асуудал яригдаж, үүнээс болж экс Хотын дарга Х.Нямбаатар огцорч байсан нь тун саяхан. Х.Нямбаатар огцорсон учраас нийслэлчүүд хямд мах идэх нь ээ гэж баярлаж суусан чинь дээрээс нь шүлхий нэмэгдчихэв. Одоо шүлхий гарч, махны үнэ бүр их үнэд орсонд хэн нэгэнд хариуцлага ярих ёстой бол "Үнэ зургадугаар сарын 15-аас буурч эхэлнэ" гэж амлалт өгсөн Ц.Идэрбат сайддаа хариуцлага тооцох уу, Ерөнхий сайд аа!
Ерөөсөө эрсдэлд бэлэн биш, салбараа мэддэггүй хүмүүсийг сайдаар томилж, өргөн хэрэглээний барааныхаа үнийг ч мэдэхгүй хүмүүсээр салбар удирдуулдаг, аливаа салбарт мэргэжлийн бус улс төрийн томилгоо хийж ирсний гор л доо. Тиймээс цаашид монголчууд мах "магнаг" болж байгааг, өргөн хэрэглээний барааны үнэ өсч байгааг гайхахаас илүү ийм нөхцөл байдалд хүргэсэн хүмүүст нь хариуцлага ярьдаг, тооцдог шаардлагыг тавьж эхлэх цаг болжээ.

https://news.mn/r/2872326/
]]> zulaa Wed, 17 Jun 2026 10:18:13 +0800 Ховд аймагт САТ-1 хэвшлийн шүлхий тархаж, 318 малыг устгалд оруулав http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3249 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3249 Ховд аймгийн Булган, Үенч суманд мал, амьтны гоц халдварт "САТ-1" хэвшлийн шүлхий өвчин гараад байна. 
Ховд аймгийн Мал эмнэлгийн газраас өгсөн мэдээллээр өчигдрийн /2026.06.07/ байдлаар өвчилсөн болон шинж тэмдэг илэрсэн малын тоо 411 /Булган-154, Үенч-257/ болжээ. Үүнээс 318 малыг /Булган-61, Үенч-257/ устгалд оруулсан. Үенч суманд нэмж өвчлөл гараагүй байна.
"САТ-1" хэвшлийн гэж оношлогдсон шүлхий өвчин нь одоогоор эмчлэх боломжгүй урьдчилан сэргийлэх вакцин байхгүй тул шинж тэмдэг илэрсэн малыг устгах нь халдварыг хумих чухал арга гэдгийг мэргэжлийн байгууллагаас зөвлөжээ. 
Аймгийн Онцгой комиссын дэргэдэх "Шуурхай штаб"-ын гишүүд сумдад ажиллаж Мөст, Мөнххайрхан, Дуут, Ховд, Эрдэнэбүрэн сумдын эрсдэлтэй нутагт хамгаалалтын бүс тогтоогоод байна.
Зэргэлдээх Баян-Өлгий аймагт халдварын тархалт өндөр байгаа учраас тус аймгийн сумуудтай болон голомтын бүс нутагтай хил залгаа сумдын малчид иргэд хорио цээрийн дэглэмийг баримтлах, мэргэжлийн байгууллагаас өгсөн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг заавар зөвлөмжийн дагуу хэрэгжүүлж аймаг, сумын Онцгой комиссоос гаргасан шийдвэрийг дагаж мөрдөхийг уриалж байна.
Эх сурвалж: Ховд аймгийн ЗДТГ
]]> zulaa Tue, 16 Jun 2026 17:39:39 +0800 Зөвшөөрөлтэй сугалаа хэмээн иргэдийг төөрөгдүүлж, залилж байсан 17 этгээдийг баривчилжээ http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3248 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3248
Цагдаагийн ерөнхий газрын Кибер гэмт хэрэгтэй тэмцэх газраас “гадаад улсын цахим залилах гэмт хэрэг үйлддэг үндэстэн дамнасан зохион байгуулалттай гэмт бүлэглэлд Монгол Улсын иргэд элсэж, тухайн бүлгийн аргачлал, заавраар фейсбүүк орчинд хуурамч хаяг нээн “Хусдаг сугалаа”, “Алт, үнэт эдлэлийн сугалаа”, “Үнэт болон уурхайн чулуу”-ны азтан шалгаруулах шууд бичлэг ашиглан залилах гэмт хэргийг үйлддэг 17 этгээдийг баривчиллаа.
Тухайн этгээдүүд нь иргэдийн итгэлийг олох, хууль бус үйл ажиллагаагаа нуун далдлах зорилгоор Хаан банкны аппликейшныг хуурамчаар зохиож Сангийн яамны тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа явуулж байгаа, хонжворын мөнгөн дүнг шууд шилжүүлж байгаа зэргээр зохиомол нөхцөл байдлыг зориудаар бий болгон залилах гэмт хэргийг Монгол Улсын хилийн гаднаас үйлдсэн болохыг тогтоосон. Мөрдөн шалгах ажиллагааг Нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн прокурорын газрын хяналтад явуулж, хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудад үндэслэн Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3, 20.3 дугаар зүйлийн дагуу эрүүгийн хэрэг үүсгэн яллагдагчаар татаж, цагдан хорих, хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг аваад байна.
Энэ төрлийн гэмт хэрэг нь Монгол Улсад 2025 оны 07 дугаар сараас бүртгэгдэж эхэлсэн бөгөөд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тухайн этгээдүүд нь 1742 иргэнд 5.2 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан болох нь урьдчилсан байдлаар тогтоогдсон. Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад тухайн гэмт бүлэглэлд хамаарах Монгол Улсын 12 иргэн гадаад улсад байрлан энэ төрлийн гэмт хэргийг дахин үйлдэхээр бэлтгэж байгааг тогтоон, хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг үндэслэн эрүүгийн хэрэг үүсгэн яллагдагчаар татаж, Интерполын "Улаан булант зар" мэдээгээр эрэн сурвалжлан албадан ирүүлэхээр Цагдаагийн байгууллагаас холбогдох ажиллагааг Прокурорын байгууллагатай хамтран шуурхай хэрэгжүүлж байна.
 
]]> zulaa Wed, 27 May 2026 15:06:11 +0800 Ард иргэдээ “ялаа” гэдэг нөхөд намын даргаа “бацаан аа” гэх юу ч биш http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3247 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3247
Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ улс төрийн тайзнаас бууж, намын даргаа өгсөнөөс хойш яг зургаан сарын дараа түүний үеэл, Нийслэлийн МАН-ын дарга Х.Нямбаатар Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн албан тушаалаас огцорлоо. Тодорхой хэлбэл түүнийг огцрууллаа. Огцрох огцрохдоо “нөөцийн мах хулгайлсан” хэргээр. Монголчууд айлын гэрээс түүхий мах хулгайлсан хүнийг “улаан махны бузартай” хэмээн цээрлэдэг. Тэр байтугай мах худалдах, худалдаж авахдаа хүртэл хэл ам, хэрүүл тэмцэл хийхээс зайлсхийдэг. Урьд өмнө ийм хэргээр ажил албан тушаалаасаа бууж байсан нэг ч даргыг харсангүй.
Ерөнхий сайд Н.Учрал өнгөрөгч бямба гаригт “Хүчит шонхор” зах болон нөөцийн мах худалдаалдаг цэгүүдэд ажилласныхаа дараа Х.Нямбаатарыг ажлаас нь чөлөөлсөн. “Улс оронд хулгай дээрэм хэрээс хэтэрлээ. Төсөл, тендер хулгайлдаг байсан бол одоо ард иргэдийхээ аягатай хоол руу орлоо” гэж хэлээд нийслэлээс зарласан төсөл, тендер болгоныг шалгахыг байгууллагынханд үүрэгдсэн.
Нийслэлчүүд өнгөрсөн онд 8000 тонн мах нөөцөлж байсан бол энэ жил 5000 тонныг нөөцөлжээ. Үүнээс 2500 тонныг борлуулсан тухай Татварын ерөнхий газар мэдээлсэн байна. Үлдсэн 2500 тонн нь сох дутсан, өөрөөр хэлбэл хулгайд алдагдсан. Иргэн Б 219 сая төгрөгөөр 15 тонн мах худалдаж авсан. Нөөцийн мах бэлтгэсэн 9 компанийн хоёр нь нэг хүний компани /Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга болон түүний эгч Х.Цэндбаяр/ байна гэх мэтчилэн чих дэлдийж, нүүр улаймаар зүйлүүд яригдсан. “Гурилын хулгайчийн гуя цагаан” гэдэгчлэн Х.Баттулга гэдэг хүнд хийхгүй юм ч гэж алга даа.
Нөөцийн мах бэлтгэсэн ААН-үүдэд төсвөөс 6 тэрбум төгрөгийн хүүгийн хөнгөлөлт үзүүлсэн юм байна. Өөрөөр хэлбэл, тонн тутамд 1,2 сая төгрөгийн хөнгөлөлт эдэлдэг. Үүнийхээ төлөө махны үнийг Засгийн газартай гэрээлсэн үнээр нийлүүлдэг. Энэ жилийн хувьд хонины махыг 13000, үхрийн махыг 15000 төгрөгөөр гэрээлсэн юм байна. Гэтэл тал нь алга болчихсон. Нөөцийн мах худалдаалдаг цэгүүд нь нөөцийн махгүй болсон, үхрийн мах кг нь 30 мянгаас даваад 40 мянга хүрчихсэн…
Энэ үндэслэлээр Х.Нямбаатар ажлаа хүлээлгэн өглөө. Х.Нямбаатар дарга хариу мэдэгдэл хийлээ. “Зовлогыг маань хорьж чадах ч зориг зүрхийг маань хорихгүй шүү бацаан аа” хэмээн хэмээн лайв хийж цамналаа. Х.Нямбаатар 1978 оных, Л.Оюун-Эрдэнэ нь 1980, Н.Учрал 1987 оных. Насны зөрүү 10 хүрэхгүй. Гэхдээ энэ чухал биш. Гол нь улс төрийн, төрийн хүний хувиар эрхэлж байсан ажил, албан тушаалдаа хүндэтгэлтэй хандах, тэр хэмжээнд биеэ авч явах, хянаж сурах нь наад захын дадал юм. Албан тушаалыг авсан шигээ өгч сурах ёстой. Ард иргэдээ “ялаа” гэж үздэг ах, дүү хоёрт намын дарга аа “бацаан аа” гэх бол юу ч биш байх л даа. Гэхдээ иргэдийн, энэ этгээдүүдийг сонгосон, томилсон хүмүүсийн хэмжүүр арай өөр байх ёстой.
Х.Нямбаатар “Монгол улсад хууль цааз гэж байдаг бол эцэст нь тултал явна” гэж байх шиг байна лээ. Тэр нь харин зөв. Шалгах ёстой юм байвал шалгуулаад л гарах хэрэгтэй. Бухимдаад байх шаардлага байхгүй. Эхнээсээ шалгагдаад явж байгаа. Х.Нямбаатарын орлогч Т.Даваадалайг “Туулын хурдны зам” төслийн хэргээр хорьж шалгаж байгаа. Эхнэрийнхээ компаниар дамжуулж тендер авсан, мөнгө угаасан хэргээр.  32 км замыг 2,3 их наяд төгрөгөөр барихаар төсөвлөсөн. Нэг метр замын төсөв 70 саяас давсан гэсэн үг. Тэгээд тэр нь Улаанбаатар хотын түгжрэлийг бууруулахад ямар ч хувь нэмэр оруулахгүй, тооцоолол байхгүй, судалгаа хийгдээгүй байна гэдгийг мэргэжилтнүүд ярьсаар, хэлсээр, шаардсаар байж ажлыг нь зогсоосон. Х.Нямбаатар харин “Би үхсэн ч Туулын хурдны замыг зогсоохгүй” гэж мэдэгдсэн. Зогсоохгүй гэсэн шалтгаан нь ч тодорхой болсон.
Нэг эрдэмтэй хүн “Их төсөвтэй ажлыг том, мега төсөл гэдэггүй юмаа. Төслийн үр өгөөж нь их байж том, мега болдог юмаа” гэж хэлсэн байна лээ. Х.Нямбаатар Улаанбаатар хотын түүхэнд байгаагүй том төсөвтэй хотын дарга байсан. Л.Оюун-Эрдэнэ Монгол Улсын түүхэнд байгаагүй том төсөвтэй Ерөнхий сайд байсан. Гэвч монголчууд болон нийслэлчүүдэд наалдсан зүйл нэгээхэн ч байхгүй.
Х.Нямбаатарын хотын дарга болоод л автобусны буудал дээр худалдаа хийж байгаа айлын авгай нартай хэрэлдэж эхэлсэн. Араас нь ТҮЦ эрхлэгчдийг амьжиргаанаас нь салгасан. Зүв зүгээр байсан бордюруудыг хуу татаж хаяад хятадаас авчирсан үйлдвэрийн боржингоор сольсон. Явган хүнийг замыг зам биш, там болгосон.
Ерөөсөө Х.Нямбаатар даргын гаргасан шийдвэр болгон иргэдийн эрх ашиг, амьжиргааг хөндөж ирсэн. Адаг сүүлд нь “махны хулгайгаар” ажлаа өглөө. Замын татвар, автомашины татварыг хэд дахин нэмчихээд тэр мөнгөөрөө бордюр шахна гэдэг арай л хэтэрсэн хэрэг байлаа. Ямартай ч Хэнтийн хоёр “бэрх”-ээс бид нэг хэсэгтээ ангижирлаа. Араас нь хаанахын ямар гээч "бэрх" нь ирэхийг харж л байя.

Сэмүүн

]]> zulaa Tue, 19 May 2026 16:53:47 +0800 Хэт тансаглалд “үгүй” гэж хэлсэн түүхэн хуулиуд http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3242 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3242
Тансаг хэрэглээг хязгаарлах хууль гэдэг нь хүмүүсийн амьдралын хэв маягт шууд нөлөөлж, хэн юу өмсөх, хэр их тансаглах, ямар хоол идэхийг хүртэл зохицуулдаг байсан онцгой төрлийн хууль юм. Энэ нь зүгээр нэг эдийн засгийн зохицуулалт биш, харин нийгмийн давхарга, эрх мэдлийн ялгааг хадгалах чухал хэрэгсэл байлаа. Өөрөөр хэлбэл, бүх хүнд ижил боломж олгох биш, харин хэний юу хийхийг “хил зааж” өгдөг байсан гэсэн үг.

1. Эртний Ром: Хямрал ба хязгаарлалт

Эртний Ром: Хямрал ба хязгаарлалтЭртний Ромд тансаг хэрэглээг хязгаарлах хууль анх хүчтэй хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд энэ нь ихэвчлэн хүнд үе, ялангуяа Хоёрдугаар Пуникийн дайн-тай холбоотой байв. Улс санхүүгийн дарамтад орсон үед төр засаг хүмүүсийн илүү зардалтай амьдралд хяналт тавьж, эмэгтэйчүүдийн гоёл чимэглэл, тансаг хувцсыг хүртэл хязгаарласан байдаг. Дараа дараагийн хуулиудаар найр, баярын цар хүрээг хүртэл багасгаж, нэг ширээнд суух хүмүүсийн тоог хүртэл зааж өгдөг болсон нь тухайн үеийн нийгмийн хатуу зохицуулалтыг харуулна. Эндээс харахад тансаглал нь зөвхөн хувийн асуудал биш, улсын бодлогын нэг хэсэг байжээ.

2. Дундад зуун: Тансаглал бол нэр хүнд

Дундад зуун: Тансаглал бол нэр хүндДундад зуунд тансаг байдал нь нийгмийн байр суурийг илтгэдэг гол зүйл болсон. Язгууртнууд тансаг хувцас, найраараа өрсөлдөж байсан бол сүм хийд даруу байдлыг уриалж байв. Гэвч Хар үхлийн дараа энгийн хүмүүс илүү боломжтой болж, язгууртнууд тэднийг хязгаарлах шинэ хууль гаргасан. Энд тансаглал нь эрх мэдлийн тэмцэл болсон.

3. Дундад зуун: Хувцсаар хүнийг тодорхойлох нь

Дундад зуун: Хувцсаар хүнийг тодорхойлох ньДундад зуунд хүний өмссөн хувцас нь түүний нийгмийн байдал, шашин шүтлэг, бүр өвчтэй эсэхийг хүртэл илтгэдэг байв. Язгууртнууд урт хошуут гутал өмсөж өөрсдийгөө ялгаруулдаг байсан бол зарим шашны бүлгүүд тусгай тэмдэг, хувцас өмсөх ёстой байжээ. Энэ нь хүмүүсийг амархан ялгаж таних боломжийг бүрдүүлж байсан ч нөгөө талаас ялгаварлан гадуурхалтын нэг хэлбэр болж байв. Хувцас бол зүгээр нэг гоёл биш, нийгмийн “паспорт” байсан гэсэн үг.

4. Тюдорын үе: Эдийн засгийн ашиг сонирхол

Тюдорын үе: Эдийн засгийн ашиг сонирхолТюдорын үеийн Англид тансаг хэрэглээг хязгаарлах хууль эдийн засгийн зорилготойгоор илүү тод хэрэгжсэн байдаг. Тухайлбал, бүх энгийн эрчүүдийг ням гаригт ноосон малгай өмсөхийг албадаж, дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмжихийг зорьжээ. Энэ үед хэн ямар материал өмсөх, ямар гоёл хэрэглэхийг хүртэл хуульчилсан байсан нь тухайн нийгмийн нарийн бүтэц, хяналтыг илтгэнэ. Эдийн засагч Адам Смит ийм хуулиудыг шүүмжилж, “баян хүмүүс ядуусыг хянах арга” гэж үзсэн нь учиртай.

5. Франц: Хууль байгаа ч боломжгүй бодит байдал

Франц: Хууль байгаа ч боломжгүй бодит байдалФранцад Людовик XIII энгийн хүмүүст тансаг хувцас, алт мөнгөн чимэглэл хэрэглэхийг хориглосон хууль гаргасан ч бодит амьдрал дээр энэ нь төдийлөн нөлөө үзүүлээгүй. Учир нь энгийн хүмүүс тийм үнэтэй зүйлсийг худалдан авах боломжгүй байсан тул уг хууль бараг хэрэгжих шаардлагагүй байв. Зарим хууль бодит амьдралаас тасарсан байсны тод жишээ энэ юм.

6. Ази: Ёс суртахуун ба дэг журам

Ази: Ёс суртахуун ба дэг журамАзийн орнуудад, ялангуяа Хятад болон Японд тансаг хэрэглээг хязгаарлах нь зөвхөн эдийн засаг бус, ёс суртахуун, уламжлалтай холбоотой байв. Хятадад эртний засаглалын үед тансаг оршуулга, хувцсыг хүртэл хязгаарлаж байсан бол, Японд нийгмийн давхарга бүрт тохирсон амьдралын хэв маягийг нарийн зааж өгсөн байдаг. Байшингийн хэмжээ, барилгын материал хүртэл зохицуулагдаж байсан нь энэ хяналтын цар хүрээг харуулна. Эдгээр хууль нь нийгмийн дэг журмыг олон зуун жил хадгалж чадсан.

7. Орчин үеийн жишээ

Орчин үеийн жишээӨнөө үед ч зарим оронд тансаг хэрэглээг шууд болон шууд бусаар хязгаарлах тохиолдол бий. Жишээлбэл, Хойд Солонгост удирдагч Ким Чен Ын-ий өмссөн загваруудыг дуурайхыг хориглосон явдал гарч байсан. Энэ нь тансаглал зөвхөн эд зүйл биш, харин эрх мэдлийн бэлгэдэл хэвээр байгааг харуулж байна.


https://www.caak.mn/post/view/43825
]]> zulaa Tue, 12 May 2026 17:26:20 +0800 Ховд аймагт 48 цагт хоёр хүүхэд Улаанбурхан өвчнөөр нас баржээ http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3241 http://khovd.nutag.mn/index.php?newsid=3241
Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол улсын хэмжээнд 14951 хүрээд байгаа бөгөөд нийслэлд 11988, орон нутагт 2963 бүртгэгдсэн байна.
Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвөөс гаргасан 2026 оны тавдугаар сарын 8-ны мэдээллээр Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол 14 нэмэгджээ. Одоогийн байдлаар эмнэлэгт 77 хүн хэвтэн эмчлүүлж байгаа.
Тухайлбал, нийслэлд 46 хүн, хөдөө орон нутагт 31 хүн хэвтэн эмчлүүлж байгаа аж. Харин гэрийн хяналтад 42 хүн байгаа юм. Улаанбурхан өвчнөөр нас барсан тохиолдол 20 болоод байна.
Сүүлийн 48 цагт Ховд аймагт хоёр бага насны хүүхэд Улаанбурхан өвчнөөр эндсэн харамсалтай тохиолдол гарлаа. Насны бүлгээр өвчлөл хамгийн өндөр байгаа нь 10-14 насны хүүхдүүд бөгөөд тэдний өвчлөл 5319 хүрсэн байна. Мөн 0-4 насны 3760, 5-9 насны 1929 хүүхэд, 15-19 насны 1813 хүүхэд Улаанбурханаар өвджээ.
]]> zulaa Fri, 08 May 2026 14:08:57 +0800