Мэдээ мэдээлэл - Ховд аймаг

Куба эмэгтэйчүүд АНУ-ын эрчим хүчний хоригийг эсэргүүцэн жагслаа

zulaa — Fri, 10 Apr 2026 15:23:49 +0800

Кубын Засгийн газар сүүлийн долоо хоногуудад АНУ-ыг газрын тос нэвтрүүлэхийг зөвшөөрүүлэх зорилгоор хэд хэдэн эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулсан байна.

Кубын нийслэл Гавана хотод олон зуун эмэгтэйчүүд АНУ-аас тус улсад хэрэгжүүлж буй газрын тосны бодит хориг болон дарамтын бодлогыг эсэргүүцэн жагсжээ.

Жагсаалын үеэр барьсан самбар, уриануудад “Tumba el bloqueo” буюу “Хоригийг нураа” гэсэн бичиг байв. Олон жагсагч Кубын төрийн далбаа барьж, зарим нь #NoMasBloqueo (“Хоригийг зогсоо”) гэсэн бичигтэй цамц өмссөн байжээ.

Энэхүү жагсаал Кубын хувьсгалын удирдагч, тус улсын тэргүүн хатагтай асан Вилма Эспиний мэндэлсний 96 жилийн ойтой давхцаж байна. Тэрээр Рауль Кастрогийн эхнэр, Фидель Кастрогийн бэр эгч байсан юм.

Кубын коммунист засгийн газрын өндөр албан тушаалтнууд, тэр дундаа Шадар сайд Инес Мария Чапман болон Гадаад хэргийн дэд сайд Хосефина Видаль нар жагсаалыг удирдсан байна. Тэд АНУ-ын Кубын эсрэг явуулж буй бодлогыг хамтын шийтгэл гэж буруушаасан юм. “Энэ дарамт шахалтын бодлого зогсох ёстой. Кубын ард түмэн үүнийг хүртэх ёсгүй. Энэ бол нэг улсад хэзээ ч тулгаж байгаагүй хамгийн өргөн хүрээтэй, бүхнийг хамарсан, хамгийн удаан үргэлжилсэн албадлагын арга хэмжээ” гэж Видаль Associated Press агентлагт ярьжээ.

Кубын Засгийн газар АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын хэрэгжүүлж буй бодлогыг эсэргүүцэх зорилгоор сүүлийн долоо хоногуудад жагсаал зохион байгуулж буй. Өнгөрсөн Пүрэв гарагт Кубын Ерөнхийлөгч Мигель Диас-Канель АНУ-ын Элчин сайдын яамны гадаа дугуй болон цахилгаан тээврийн хэрэгсэлтэй жагсагчидтай нэгдэж, АНУ-аас үүдэлтэй түлшний хомсдолыг буруушаасан байна.

Нэгдүгээр сараас эхлэн Трампын засаг захиргаа Кубын гадаад газрын тосны импортыг тасалдуулахыг оролдож байгаа нь тус улсын засгийн газрыг тогтворгүй болгох зорилготой гэж үзэж байна.

Эхлээд, нэгдүгээр сарын 11-нд Трамп Куба улсыг бүс нутгийн ойрын холбоотон Венесуэлаас мөнгө болон газрын тос авахаа болино гэж мэдэгдсэн. Энэ нь АНУ-ын довтолгооны дараа тус улсын ерөнхийлөгч Николас Мадурог баривчилж хорьсонтой холбоотой байв.

Дараа нь нэгдүгээр сарын 29-нд Трамп Кубад газрын тос нийлүүлэх оролдлого хийсэн аливаа гадаад улсад татвар ногдуулах тухай захирамж гаргасан.

Үүний дараа Кубын гадаад газрын тосны нийлүүлэлт үндсэндээ тасалдсан байна. Зөвхөн сүүлийн хэдэн долоо хоногт л хориг бага зэрэг сулран, гуравдугаар сарын 30-нд Оросын нефтийн танкер Гаванагийн боомтод хүрэлцэн ирэхийг зөвшөөрсөн байна.

Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн мэдээлснээр 2023 оны байдлаар Кубын эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн 58 хувь нь газрын тосноос, 23.6 хувь нь байгалийн хийгээс бүрддэг аж.

Куба улс дотооддоо тодорхой хэмжээний нефть олборлодог ч нийт хэрэгцээнийхээ ихэнхийг гаднаас авдаг. Тус улс газрын тосныхоо ердөө 40.6 хувийг өөрөө үйлдвэрлэж, 59.4 хувийг импортоор хангадаг гэж тооцоолжээ.

Гадаад нийлүүлэлт тасалдсанаар сүүлийн нэг сарын хугацаанд Куба даяар хоёр удаа цахилгаан тасарсан байна. Энэ үеэр эмнэлэг зэрэг амин чухал байгууламжууд цахилгаангүй болж, ноцтой үр дагавар дагуулсан юм.

ОХУ АНУ-ын хоригийг үл харгалзан Куба руу хоёр дахь нефтийн танкер илгээхээр төлөвлөж байгаагаа мэдэгдсэн байна. Гэсэн ч Трамп Кубын засгийн газарт дарамт шахалтаа үргэлжлүүлсээр байгаа бөгөөд Венесуэлийн засгийн газрын өөрчлөлтийг жишээ болгон дурдаж, Кубад мөн ийм өөрчлөлт хийхийг зорьж байгаагаа илэрхийлжээ.

Мадурог баривчилснаас хойш Венесуэлийг түр ерөнхийлөгч Делси Родригес удирдаж байгаа бөгөөд тэрээр АНУ-ын шаардлагуудтай нийцэж ажиллаж байна.

Хоёрдугаар сарын 28-наас хойш АНУ Ирантай дайтаж байгаа ч Трамп Кубыг “дараагийн зорилт” хэмээн удаа дараа анхааруулсан. Гуравдугаар сард тэрээр энэ байр сууриа хэд хэдэн удаа давтан илэрхийлсэн байна.

“Би Кубыг чөлөөлөх эсвэл эзлэх хүндэтгэл надад оногдоно гэж бодож байна. Үнэнийг хэлэхэд би хүссэн бүхнээ хийж чадна. Тэд одоогоор маш сул дорой улс” гэж Трамп гуравдугаар сарын 16-нд Цагаан ордноос сэтгүүлчдэд мэдэгджээ.

Трампын “дарамт”-ын бодлого 2017-2021 оны анхны бүрэн эрхийн хугацаанд эхэлсэн гэгддэг. Энэ хугацаанд Кубын эсрэг хориг арга хэмжээг чангатгасан бодлого ч багтдаг.

1960-аад оноос хойш хүйтэн дайны үеийн хурцадмал байдлын улмаас Куба АНУ-ын худалдааны хоригт өртсөөр ирсэн.

Сүүлийн долоо хоногуудад АНУ болон Куба газрын тосны хоригийг цуцлах талаар хэлэлцээ хийж байгаа бөгөөд Видаль жагсаалын үеэр энэ талаар тайлбар өгсөн байна.

“Бид эхний шатандаа явж байна. Одоогоор хоёр улсын хооронд хэлэлцээ эхлээгүй байна” гэж тэр AFP агентлагт ярьжээ. Мөн “Куба улс үргэлж сөргөлдөөнөөс илүү яриа хэлэлцээг дэмжиж ирсэн” гэж нэмж хэлсэн байна.

Видаль өмнө нь 2015 онд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обамагийн үед хоёр улсын харилцаа түр сайжрахад хүргэсэн хэлэлцээг ахалж байсан. Тэрээр одоогийн нөхцөл байдлыг тухайн үеийнхтэй харьцуулан тайлбарласан байна. “Тэр үед бид ялгаатай талуудтай ч тэдгээрийг харилцааны төвд тавихгүй байхыг зорьж байсан” гэж тэр хэлжээ.

Мягмар гарагийн жагсаал нь АНУ-ын Конгрессын дэвшилтэт үзэлтэй гишүүд болох Прамила Жаяпал болон Жонатан Жэксон нар Кубад айлчилж, Ерөнхийлөгч Диас-Канельтэй уулзсаны дараах өдөр болсон байна.

АНУ-ын төлөөлөгчдийг хүлээн авах үеэр Диас-Канель хоригийн улмаас учирч буй хохирлыг буруушааж, АНУ-аас “илүү хатуу арга хэмжээ авна хэмээн заналхийлж буй”-г шүүмжилсэн мэдэгдэл гаргажээ.

Харин Жаяпал, Жэксон нар хамтарсан мэдэгдэл гаргаж, Трампаас хоригийг зогсоохыг уриалсан байна. Тэд эрчим хүчний хомсдол нь хүнсний бүтээгдэхүүн муудах, усны насос ажиллахгүй болох, өвчтөнүүд эмчилгээ авч чадахгүйд хүргэж байгааг онцолжээ.

Тэд “Америкчуудын дийлэнх олонх нь ийм харгис, хүнлэг бус үйлдлийг бидний нэрийн өмнөөс үргэлжлүүлэхийг хүсэхгүй гэдэгт бид итгэж байна” хэмээн бичжээ.

Шатахууны үнэ цаашид 2,5 дахин өсөх эрсдэлтэй байна гэв

zulaa — Tue, 07 Apr 2026 16:00:41 +0800

УИХ дахь МАН-ын бүлгийн хурлын шийдвэрийг танилцууллаа.

УИХ-ын гишүүн Ж.Батжаргал: Бид өнөөдөр хоёр асуудал хэлэлцлээ.

Нэгдүгээрт, бүлгийн дотоод үйл ажиллагаатай холбоотой асуудал буюу УИХ дахь олонхыг бүрдүүлэгч, эрх баригч бүлгийн хувьд нийгэм эдийн засаг иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх, баялаг бүтээгчдийг дэмжих чиглэлээр, төрийн бодлого тодорхойлох эрх зүйн орчин бүрдүүлэх зорилтуудаа шуурхай хэрэгжүүлэх талаар хэлэлцлээ.

Мөн 2024 оны сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт намын холбогдох байгууллагууд үнэлэлт дүгнэлт өгч, нэн тэргүүнд шийдвэрлэх ёстой чиглэлүүдийг шуурхай ажил хэрэг болгох, эрх зүйн орчин бүрдүүлэх, Засгийн газрын тогтвортой үйл ажиллагааг хангах чиглэлээр ярилцаж, санал бодлоо солилцож, төрийн бодлого, эрх зүйн орчны эрэмбэ дарааг тогтлоо.

Хоёрдугаарт, олон улсын хямралын нөхцөл байдал Монголын нийгэм эдийн засагт ямар нөлөө үзүүлж байгаа болон ямар арга хэмжээ авахаар төсөөлж буй талаар Шадар сайдын танилцуулгыг сонслоо. Өнөөдрийн Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар уг асуудлыг хэлэлцэж, өнөөдөр бүлгийн хуралдаанд танилцуулсан бол ирэх долоо хоногт Лхагва гарагт ЗГ-ын хурлаар эцэслэж, УИХ-д өргөн барих юм. Мэдээж дэлхийн хямралт байдал манай эдийн засагт сүүдрээ тусгаж байна. Бид шатахууныг 100 хувь гаднаас авдаг тул үнийн өсөлт нь бүх бараа бүтээгдэхүүнд ч нөлөөлдөг. Ковидын үед бид тодорхой авч хэрэгжүүлж байсан. Түүн шиг энэ тал руугаа чиглэсэн, шуурхай зохицуулалтын шинж чанартай зарим хуулийг батлах ёстой юу гэдгийг хэлэлцлээ. Мөн АИ92 шатахууны үнийг барьсан... Ер нь шатахууны үнэ цаашид 2,5 дахин өсөх эрсдэлтэй байна гэв.

Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр Эдийн засгийн нөхцөл байдал, учирч буй эрсдэл, хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаар мэдээлэл танилцуулжээ.

Эдийн засаг 2025 онд 6.8 хувиар өссөн ч, үүний 3.2 нэгж хувь нь ХАА, Оюутолгойн баяжмал дахь агууламж болон биет хэмжээний өөрчлөлтөөс, бусад салбар, үйл ажиллагааны өсөлт 3.6 хувь буюу эдийн засгийн потенциалаас бага байгааг танилцууллаа. Өрхийн бодит орлогын өсөлт улсын хэмжээнд 5.0 хувь болж нэмэгдсэн бол Улаанбаатар хотод 2.2 хувь болж буурчээ.

Тэтгэвэр, тэтгэмж бодит дүнгээр 3.2 хувиар буурч, цалингийн орлогын өсөлт саарч байгааг салбарын сайд хэллээ. Экспортын орлого 2026 оны эхний улиралд 4.8 тэрбум ам.доллар болж, өмнөх оноос 60 хувиар өндөр байна. Голлох бүтээгдэхүүний экспортын орлого өсөлттэй байна. Уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжааны идэвх тогтвортой сайн байна. Биржийн арилжааны идэвх 2025 оны эхний хагаст унаж, сард 0.5 сая тонн

хүрэхгүй хэмжээний нүүрсний гэрээ хийж байсан бол, сүүлийн гурван улиралд сард дунджаар 2.7 сая тонн нүүрсний шинэ гэрээ хийсэн байна.

Нүүрсний арилжааны биелсэн үнэ нь анх дуудсан үнээс сүүлийн саруудад 36 хүртэл хувийн өсөлттэй байна. Ялангуяа гуравдугаар сар дуудлага худалдааны үеийн үнийн өсөлт илүү өндөр байгааг мэдээлэлд онцлов.

Ойрхи дорнодын хямралаас үүдэн газрын тос, байгалийн хийн үнэ, нийлүүлэлтийн хувьд ормузын хоолойгоор хийгдэх тээвэрлэлт огцом буурч, газрын тосны үнэ 109 ам.доллар хүрсэн байна. Манай улсын хувьд газрын тосны бүтээгдэхүүний нөөц АИ-92 42 хоног, АИ-95 73 хоног, ДТ 27 хоног, шингэрүүлсэн шатдаг хий 40 хоног, ТС-1 25 хоногийн нөөцтэй байна.

А.Баяр: Явган хүний замаар скүүтер явуулахыг бүрэн болиулж, 94 км дугуйн зам тавина

zulaa — Mon, 30 Mar 2026 17:16:42 +0800

Нийслэлийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга А.Баяраар ахлуулсан Түгжрэлийг бууруулах ажлын хэсэг Замын хөдөлгөөний удирдлагын төвд хуралдаж, 2026 онд хэрэгжүүлэх авто зам, явган болон дугуйн замын бүтээн байгуулалтын ажлуудын төлөвлөлт, явцыг хэлэлцлээ.

Хурлын үеэр явган болон дугуйн замын сүлжээг өргөтгөх, скүүтэр зорчих нөхцөлийг зохицуулах, авто зогсоолын менежментийг сайжруулах, замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг нэмэгдүүлэх чиглэлд авах арга хэмжээг онцлон авч үзэв.

НИТХ-ын дарга А.Баяр “Явган хүний замаас скүүтэрийг бүрэн гаргах бодлого баримталж байна. Үүний хүрээнд авто замын нэгдүгээр эгнээгээр скүүтэр зорчих боломжийг бүрдүүлэх, тэмдэг, тэмдэглэгээг нэмэлтээр хийх боломжтой авто замыг судалж, шийдэл боловсруулах шаардлагатай. Үүний тулд ирэх долоо хоногт Ажлын хэсгийнхэн скүүтэр түрээслээд, иргэд хаагуур, ямар замаар явж байна, тухайн замаар зорчиход ямар саад бэрхшээл тулгарч байгаатай биечлэн танилцана. Амьдралд нийцэх шийдвэр гаргахын тулд авто зам дээр ажиллана” гэлээ.

Нийслэлийн Замын хөгжлийн газрын Бодлого, төлөвлөлтийн хэлтсийн дарга М.Ичинхорлоо “Дүүргүүдээс ирүүлсэн саналд үндэслэн энэ онд нийт 94.1 км урттай явган болон дугуйн зам тавихаар төлөвлөж байна. Үүнд Баянзүрх дүүрэгт 18.2 км, Сүхбаатар дүүрэгт 29.8 км, Чингэлтэй дүүрэгт 12.5 км, Баянгол дүүрэгт 15.6 км, Хан-Уул дүүрэгт 13.9 км, Сонгинохайрхан дүүрэгт 4.1 км зам тавих боломжтой гэж үзсэн” гэв.Мөн авто замын нэгдүгээр эгнээгээр скүүтэр зорчих боломжийг бүрдүүлэх хүрээнд Их тойруу доторх 31 гудамжинд тэмдэг, тэмдэглэгээ хийхээр төлөвлөсөн бөгөөд уг замуудын өргөнийг 80 см-ээс доошгүй байхаар тооцоолжээ. Одоогоор ийм төрлийн 101.4 км замын боломжит сүлжээгээр иргэд зорчиж байна гэв.

"Машин бохирдууллаа" хэмээн хүүгээ хөнөөсөн хэрэгт ээжийг нь ЯЛЛАГДАГЧААР татжээ

zulaa — Wed, 25 Mar 2026 15:51:40 +0800

Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт хоёр настай хүүхэд алга болсон гэх дуудлага цагдаагийн байгууллагад 2025 оны есдүгээр сарын 09-ний өдрийн 11:00 цагийн орчимд ирсний дагуу шуурхай эрэн сурвалжлах ажиллагааг зохион байгуулж, хүүхдийн амь насыг хохироосон байж болзошгүй гэмт этгээдийг тогтоон, хэрэгт холбогдсон этгээдийг цагдан хорьж, мөрдөн шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа талаар Цагдаагийн байгууллагаас мэдээлж байсан.

Эх сурвалжийн мэдээлснээр хэрэг явдал хоёрдугаар сарын 8-нд гарсан гэх ба хоёр настай хүүхдийг хойд эцэг нь хөнөөсөн байж магадгүй нөхцөл байдал тогтоогджээ. Уг хэрэгт холбогдох шүүх хурал ирэх лхагва гарагт товлогджээ. Талийгаач хүүгийн ээжийг "асран хамгаалах үүргээ биелүүлээгүй" хэмээн яллагдагчаар татаад байгаа аж.

Талийгаачийн хойд эцэг нь өөрийгөө бусдын халдлагад өртсөн гэж эхэлж мэдүүлсэн ч хэргийн мөрөөр шалгалтын ажиллагаа явуулахад 26 настай залуу дагавар хүүхдээ "Машин бохирдууллаа" хэмээн уурлаж, амь насыг нь бүрэлгэн, цогцсыг нуусан байсан нөхцөл байдал тогтоогдсон байна.

Ормузын хоолой хаагдсанаар дэлхийн газрын тосны зах зээлд доргилт өглөө

zulaa — Thu, 19 Mar 2026 10:32:12 +0800

Гуравдугаар сарын 12–13-ны өдрүүдэд Ойрхи Дорнод дахь нөхцөл байдал улам хурцдаж, АНУ, Израиль, Иран зэрэг улсын оролцсон цэргийн ажиллагаа, тээвэрлэлтийн саатал, дэлхийн зах зээлд нөлөөлөх үйл явдал зэрэгцэн өрнөв. Бүс нутгийн хурцадмал байдал зөвхөн цэргийн хүрээнд хязгаарлагдахгүй дэлхийн эдийн засаг, эрчим хүчний зах зээлд шууд нөлөөлж эхэлжээ.

Персийн булан болон Ормузын хоолой орчимд газрын тос тээвэрлэж байсан хэд хэдэн танкер халдлагад өртсөн нь дэлхийн зах зээлд нефтийн үнэ огцом өсөхөд хүргэлээ. Нэг баррель газрын тосны үнэ 100 ам.доллар давж, эрчим хүчний зах зээлд сүүлийн жилүүдийн томоохон савлагаа үүсэв. Ираны тал Ормузын хоолойг хаах бодлогоо үргэлжлүүлэхээ мэдэгдсэн нь нийлүүлэлтийн эрсдэл нэмэгдэж буйг харуулж байна. Энэхүү хоолой нь дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийн тавны нэг орчим дамждаг стратегийн чухал гарц юм.

Цэргийн хувьд Израилийн тал Ираны цөмийн болон цэргийн байгууламж руу цохилт өгч, АНУ бүс нутгийн цэргийн хүчээ нэмэгдүүлж, агаарын болон далайн хамгаалалтаа чангатгав. Үүний хариуд Иран Америкийн цэргийн баазууд болон дэд бүтцийн байгууламж руу пуужин, дроны довтолгоо хийсэн бөгөөд бусад Персийн булангийн орнуудын боомт, шатахууны агуулах руу ч халдсан талаар мэдээлэл гарсан. Саудын Араб, Бахрейн зэрэг улс агаарын довтолгооны хамгаалалтаа нэмэгдүүлж, пуужин болон дроны халдлагыг таслан зогсоох ажиллагаа явуулсан байна.

Цэргийн үйл ажиллагаа газрын тосны нийлүүлэлтэд шууд нөлөөлж, олон улсын зах зээлд нийлүүлэлтийн тасалдал үүсэв. АНУ газрын тосны стратегийн нөөцөөс 172 сая баррель нефть гаргаж үнийн өсөлтийг сааруулах арга хэмжээ авч, Олон улсын эрчим хүчний агентлагтай зөвшилцөн 400 сая баррель газрын тос гаргах төлөвлөгөөг хэрэгжүүлж байна. Зах зээлд үүссэн эрсдэлийг тодорхой хэмжээгээр бууруулах энэ арга хэмжээ нь ирэх долоо хоногоос 120 хоногийн турш үргэлжлэх юм.

Газрын тосоос гадна Ормузын хоолой хаагдсанаар химийн бүтээгдэхүүн, хөдөө аж ахуйн бараа, бусад импорт-экспортын тээвэр саатаж, дэлхийн хангамжийн сүлжээнд нөлөөлж эхэлсэн. Танкерын хөдөлгөөн саатсан нь далайн тээврийн ачааллыг нэмэгдүүлж, хөлөг онгоцны түрээс, даатгалын үнийн өсөлтөд хүргэжээ.

Дэлхийн санхүүгийн зах зээлд мөн савлагаа үүсэж, эрчим хүч импортлогч олон улсын эдийн засагт дарамт нэмэгдэх эрсдэл бий болж болов. Нефтийн үнэ өссөн нь шатахууны үнийг дагуулан үйлдвэрлэл, тээвэр, логистикт нөлөөлөх магадлалтай гэж шинжээчид үзэж байна.

Үүнтэй холбоотойгоор АНУ цэргийн ажиллагааг үргэлжлүүлж, стратегийн нөөцөөс нефть гаргах бодлого барьж байна. Их Британи, Япон, Өмнөд Солонгос далайн тээвэрлэлтийн аюулгүй байдлыг чангатгаж, Европын холбоо дипломат арга хэмжээг эрчимжүүлж байна. Хятад, Энэтхэг зэрэг газрын тос их импортлогч орнууд хувийн нөөц, худалдан авалтын стратеги боловсруулж, дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд үүсэх тодорхойгүй байдлыг багасгах арга хэмжээ авч байна.

Ийнхүү гуравдугаар сарын дунд үеийн байдлаар Ойрхи Дорнод дахь мөргөлдөөн зөвхөн цэргийн хүрээнд бус дэлхийн эрчим хүч, эдийн засаг, тээвэр, санхүүгийн зах зээлд хүчтэй нөлөөлж буй томоохон геополитикийн хямрал үүсээд байгаа юм.

Арван мянган жилийн өмнө занданшуулсан шарилыг олжээ

zulaa — Mon, 02 Mar 2026 15:29:17 +0800

САППОРО, 2026 оны гуравдугаар сарын 2 /Kyodo/. Хятадын өмнөд нутаг болон Зүүн Өмнөд Азийн нутаг дэвсгэрээс олдсон занданшуулсан шарилуудыг галд зориуд утаж хатаасан байжээ.

Эдгээр шарилын зарим нь 10 мянга гаруй жилийн өмнөх үед хамаарах бөгөөд дэлхийн хамгийн эртнийх гэгддэг соёл иргэншлүүдэд занданшуулах уламжлал бий болохоос өмнө занданшуулсан болохыг саяхны нэгэн судалгаагаар тогтоосон байна.

Судлаачид Шинэ чулуун зэвсгийн үеэс өмнөх үед хамаарах 54 шарилыг шинжилжээ. Эдгээр шарил нь Хятад, Вьетнам, Индонез дахь 11 өөр газраас олдсон бөгөөд 3600-гаас 11 мянган жилийн настай болохыг тогтоосон нь олдворуудын зарим нь 7000 орчим жилийн өмнөх Чилийн хойд хэсгийн Чинчорро соёл, эртний Египетийн занданшуулах уламжлалаас өмнөх үед хамаарч байгааг харуулж байна. Эрдэмтэд рентген туяаны дифракц, Фурье хувиргалттай хэт улаан туяаны спектроскоп зэрэг технологуудыг судалгаандаа ашигласан байна. Ингэснээр дээрх шарилуудын 80 хувийг бага хэмээр урт хугацаанд хатааж занданшуулсан болохыг тогтоожээ.

Индонезын зүүн нутгийн Папуа мужийн уугуул иргэдийн дунд үүнтэй төстэй оршуулах зан үйлийг саяхныг хүртэл буюу 50 орчим жилийн өмнө үйлдэж байв. Тодруулбал, гэр бүлийн гишүүн нь нас барахад цогцсыг нь суугаа байдлаар нэгээс хоёр сарын турш гал дээр утаж хатаадаг байжээ.

Саппорогийн Анагаах ухааны их сургуулийн хүндэт профессор, уг судалгааны удирдагч Хирофуми Мацумурагийн ярьснаар, Зүүн Өмнөд Азийн бүс нутагт хийсэн малтлагаар галд утаж хатаасан, атийж суусан байдалтай араг яснууд олдсон байна. Саяхныг хүртэл Папуад хэрэглэгдэж байсан оршуулгын энэхүү арга нь Ази тивд дор хаяж 10 мянган жилийн турш байсан гэдгийг профессор онцоллоо. Түүнчлэн гавлын яснууд нь Папуагийн уугуул иргэдтэй ижил хөмсөгний яс товгор байжээ. Энэ нь Африкаас нүүдэллэн ирсэн анчдын омог бүлгүүд тус тивийн өргөн уудам нутагт тархан суурьшиж байсныг илтгэж байна.

Мөн Солонгосын хойгт "эвхрээд суусан" байдалтай шарилууд олдсон бол Вьетнамаас 14 мянга орчим жилийн өмнөх үед хамаарах хүний эгэмний ясны шатсан хэсэг олдсон болохыг судалгааны тайланд дурджээ.

Цогцсыг утаж хадгалах арга нь тус бүс нутгийн өндөр чийгшилтэй цаг уурын нөхцөл байдлаас шалтгаалан Ази даяар түгэн дэлгэрсэн байх магадлалтайг профессор Х.Мацумура тайлбарлалаа. "Чулуун зэвсэг хэрэглэж байсан эртний үед талийгаачийн хойноос удаан хугацаанд гашууддаг оршуулгын зан үйл түгэн дэлгэрчээ. Энэхүү оюун санааны уламжлал нь бидний төсөөлж байснаас ч илүү өргөн хүрээнд тархсан байсан" хэмээн тэрбээр ярив. Энэхүү судалгааг Австралийн Үндэсний их сургуулийн эрдэмтэн Сяо-чунь Хун, Бээжингийн их сургууль болон бусад их сургуулийн 22 судлаач хамтран хийжээ. Энэхүү нээлтийг "Archaeology" сэтгүүлийн "2025 оны шилдэг 10 нээлт"-ийн нэг хэмээн зарласан байна.

Г.Энх-Од

Эх сурвалж: "Монцамэ" агентлаг

Автобуснуудад ухаалаг хаалт суурилуулах эсэхийг туршиж байна

zulaa — Mon, 23 Feb 2026 15:41:03 +0800

Нийтийн тээврийн зорчигчдыг төлбөрөө бүрэн төлдөг болгох зорилгоор автобусанд ухаалаг хаалт суурилуулах туршилтыг энэ сарын 1-нээс эхлүүлжээ. Тодруулбал, ДЮЦ ХХК өөрийн зардлаар Ч:19А “Гадна тойруугийн эцэс–Сансар” чиглэлийн нэг автобусанд уг төхөөрөмжийг суурилуулан ашиглаж байна.

Энэ талаар ДЮЦ ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Б.Мөнхдалай "Нийтийн тээврээр зорчиж буй 10 хүний 4-5 нь төлбөрөө төлдөггүй зөрчил нийтлэг байдаг. Харин ухаалаг хаалтыг суурилуулснаар орлогын үзүүлэлтэд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт гарсан. 2025 оны арванхоёрдугаар сар, 2026 оны нэгдүгээр сарын дундаж орлогыг туршилт эхэлснээс хойших ес хоногийн орлоготой харьцуулахад өсөлт ажиглагдсан бөгөөд нэг сарын дараа нарийвчилсан дүн гаргана. Үүний үндсэн дээр уг төхөөрөмжийг цаашид нэмэлтээр суурилуулах эсэхийг шийднэ" гэсэн юм.

Ухаалаг хаалтыг БНХАУ-аас оруулж ирсэн бөгөөд Yutong үйлдвэрийн автобусанд зориулагдсан, нэг минутад 34 хүн нэвтрүүлэх хүчин чадалтай аж. Зөвхөн хаалганы үнэ 4 сая орчим төгрөг бөгөөд системийн хөгжүүлэлтэд нэмэлт зардал гарсан байна.

Ослын үед автоматаар доош унах хамгаалалтын шийдэлтэй юм. Төхөөрөмж нь зорчигч картаа уншуулж байж нэвтрэх зохицуулалттай. Хэрэв төлбөр төлөөгүй бол хаалт нээгдэхгүй. Одоогоор бэлэн мөнгөөр зорчих иргэдийг жолооч товч дарж нэвтрүүлж байгаа бөгөөд цаашид бэлэн мөнгөний хайрцаг дээр уншигч төхөөрөмж суурилуулснаар 200, 300 төгрөг дутуу хийх зэрэг зөрчлийг арилгана гэж үзэж байгаа аж.

СХД-т хуурамч архи, согтууруулах ундааг их хэмжээгээр үйлдвэрлэж байгаад баригджээ

zulaa — Tue, 10 Feb 2026 11:44:45 +0800

Архи, согтууруулах ундааг хууль бусаар үйлдвэрлэж, худалдан борлуулах гэж байсан үйлдлийг цагдаагийн байгууллага илрүүлж, таслан зогсоосон байна.

Тодруулбал энэ оны 02 дугаар сарын 05-ны өдөр Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байсан нэр бүхий аж ахуйн нэгж байгууллага нь ус, ундаа үйлдвэрлэдэг нэрийдлээр тусгай зөвшөөрөлгүй хуурамч архи, согтууруулах ундааг их хэмжээгээр үйлдвэрлэж байсан үйлдлийг илрүүлж, таслан зогсоожээ.

Уг байгууллага нь хууль бусаар үйлдвэрлэсэн архи, согтууруулах ундааг онцгой албан татварын тэмдэггүйгээр хямд үнээр захын гэр хорооллын дэлгүүрүүдээр дамжуулан худалдан борлуулсан, мөн ОХУ, БНХАУ, Казахстан улсаас хуурамч архи согтууруулах ундааны зүйлийг улсын хилээр хууль бусаар оруулж ирэн хуурамч онцгой албан татварын тэмдэг нааж, бусдад худалдан борлуулж, мөнгө угаах гэмт хэрэг үйлдсэн байж болзошгүй гэх гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлийг Эрүүгийн цагдаагийн албаны алба хаагчид шуурхай илрүүлж ажилласан байна.

Иймд иргэд та бүхэн хямд үнэтэй, гарал үүсэл тодорхойгүй, хуурамч байж болзошгүй архи согтууруулах ундааг худалдан авч өөрийн болон бусдын амь нас, эрүүл мэндэд эрсдэл учруулахаас урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж цагдаагийн байгууллагаас анхааруулж байна.

Г.Дамдинням: Оюутолгойн сонсголын дараа УИХ-ын тогтоол батлагдсан учраас хэлэлцээрийн нөхцөл байдлаа өөрчлөх зайлшгүй шаардлага гарсан

zulaa — Tue, 03 Feb 2026 15:11:09 +0800

Эдийн засаг, хөгжлийн яамны дэргэдэх Хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах төвд “Уул уурхайн салбарын 7 хоног” арга хэмжээ өнөөдөр зохион байгуулагдаж байна.

Энэ үеэр Оюу толгой төслийн хөрөнгө оруулагч тал болох "Рио Тинто" компани хийж буй хэлэлцээрийн явцын талаар Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням мэдээлэл өглөө.

Тэрбээр "Оюу толготой холбоотой хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх хоёр ажлын хэсгийг Сангийн сайд Б.Жавхлан бид хоёр удирдаад явж байгаа. Хэлэлцээр идэвхтэй явагдаж байх үеэр УИХ-ын сонсгол зохион байгуулагдсан.

2025 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд "Оюу толгой бүлэг ордын ашиглалтад Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах, хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэх хүрээнд хийсэн тусгай шалгалт, нээлттэй сонсголын мөрөөр авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний тухай" УИХ-ын тогтоолыг баталсан.

Тус тогтоолын өөрчлөлттэй холбоотойгоор заалтуудыг хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ гэдэг асуудлыг дахин авч үзээд Засгийн газраас баталж өгсөн удирдамжаа болон хэлэлцээрийн нөхцөл байдлаа өөрчлөх зайлшгүй шаардлага гарсан.

УИХ-ын тогтоол саяхан албажиж гарч ирсэн, үнэлгээний ажил хийгдэж байна. Засгийн газраар асуудлаа оруулаад хэлэлцээрийг дахин үргэлжлүүлээд явна.

Эхний ээлжид долоон жилийн түгжээг авч хаяж, протокол үйлдэж чадсан. Хоёрт хүүг бууруулна, гуравт менежментийн төлбөрийн хэмжээг бууруулна шударга болгоно гэдэг амлалтыг авч, гарын үсэг зуруулж чадсан" гэв.

Пакистаны цэргүүд зэвсэгт бүлгийн 145 гишүүнийг хөнөөжээ

zulaa — Mon, 02 Feb 2026 16:41:44 +0800

Пакистаны Белужистан мужид бямба гарагт /2026.01.31/ террорист халдлага болж 50 гаруй хүн амь үрэгдсэн. Энгийн иргэд мэт хувцасласан халдагчид эмнэлэг, сургууль, банк, захууд руу орж гал нээсэн байна. Салан тусгаарлагч Белужийн чөлөөлөх арми бүлэглэл халдлагыг үйлдсэн гэж мэдэгджээ.

Белужистан мужид зэвсэгт бүлгүүд халдлага явуулах нь нэмэгдэж байгаа тул Пакистаны цэргүүд ажиллагаа явуулж зэвсэгт бүлгийн 145 гишүүнийг хөнөөсөн байна. Энэ ажиллагаа халдлага болохын өмнөх өдөр эхэлжээ. Тус мужийн ерөнхий сайд Сарфраз Бугти хэлэхдээ “Ийм төрлийн халдлага хийхээр төлөвлөж байгаа гэсэн тагнуулын мэдээлэл ирсэн тул бид ажиллагааг нэг өдрийн өмнө эхлүүлсэн” гэсэн юм.

Пакистаны зэвсэгт хүчин мэдэгдэл хийхдээ халдлагыг Энэтхэгийн дэмждэг зэвсэгт бүлэглэлүүд хийсэн гэжээ. Харин Энэтхэг үүнийг нь үгүйсгэж, Пакистан дотоодод нь үүсээд буй асуудлаас анхаарал сарниулах гэж оролдож байна хэмээсэн юм. Пакистаны хамгийн том бөгөөд ядуу муж болох Белужистанд салан тусгаарлахыг дэмжигчид олон жилийн турш бослого гаргаж ирсэн байна.

Эх сурвалж: Reuters